Çalışma İzni

ÇALIŞMA İZNİ GENEL BİLGİLER

Yabancı uyruklu kişileri çalıştırmak isteyen işverenler, 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu (“UİK”) uyarınca belirlenmiş olan usul ve esasları izleyerek Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na (“Bakanlık”) başvuruda bulunmaları ve ilgili yabancı için çalışma izni almaları gerekmektedir. Bu bağlamda, Türkiye’de çalışmak için başvuruda bulunan veya çalışan, bir işveren yanında mesleki eğitim görmek üzere başvuruda bulunan veya görmekte olan, staj yapmak için başvuruda bulunan veya staj yapan yabancılar ile Türkiye’de geçici nitelikte hizmet sunumu amacıyla sınır ötesi hizmet sunucusu yabancıları ve yabancı çalıştıran veya çalıştırmak üzere başvuruda bulunan gerçek ve tüzel kişiler UİK kapsamında kabul edilmektedir. İşverenlere, UİK’in getirmiş olduğu yükümlülüğe aykırı olarak kayıt dışı yabancı çalıştırmaları durumunda, ağır idari para cezaları uygulanabilmektedir. Bununla beraber, çalışma izni almaktan muaf tutulan yabancıların iş ve işlemleri de UİK hükümlerine göre yürütülmektedir. Türkiye’nin taraf olduğu ikili veya çok taraflı anlaşmalar ile uluslararası sözleşme hükümleri saklıdır.

ÇALIŞMA İZNİ BAŞVURU

Çalışma izni başvuruları yurt içinde veya yurt dışında yapılabilmektedir. Yurt içinde başvurular doğrudan Bakanlık’a yapılması gerekirken, yurt dışında yapılan başvurular yabancının vatandaşı olduğu veya yasal olarak bulunduğu ülkedeki Türkiye Cumhuriyeti büyükelçilikleri veya başkonsolosluklarına iletilmesi gerekmektedir.

Yurt içinden yapılacak olan başvurular elektronik ortamda yapılmaktadır. Bu nedenle işveren veya yasal temsilcisinin PTT’den e-Devlet şifresi alarak başvuruyu tamamlaması ve ardından gerekli form ve belgeleri öngörülen süre içerisinde Bakanlık’a teslim etmesi gerekmektedir. Burada belirtmek gerekir ki, bir yabancının, işveren olmaksızın kendi başına çalışma izni başvurusunda bulunması mümkün görülmemiştir.

Çalışma izninin alınması için yapılacak olan başvurularda gerekli belgeler, çalışma izninin çeşitlerine göre değişiklik göstermektedir.

ÇALIŞMA İZNİ ÇEŞİTLERİ

UİK'da beş (5) çeşit çalışma izni öngörülmüştür. Bunlar:

  • 1. Süreli Çalışma İzni
  • 2. Süresiz Çalışma İzni
  • 3. Bağımsız Çalışma İzni
  • 4. Turkuaz Kart
  • 5. İstisnai Çalışma İzni

1. Süreli Çalışma İzni:

Süreli çalışma izni, yabancının hizmet akdinin veya işin süresine göre, belirli bir işverene ait, belirli bir işyeri veya işletmede veya aynı işverenin aynı iş kolundaki işyerlerinde belirli bir işte çalışmak üzere ilk başvuru en çok bir (1) yıl geçerli olmak üzere verilir. Bir (1) yılın sonunda çalışma izninin süresi, aynı işverene bağlı olarak çalışmak üzere, ilk uzatma başvurusunda en çok iki (2) yıl, sonraki uzatma başvurularında ise en çok üç (3) yıla kadar uzatılabilir.

Farklı bir işveren yanında çalışmak üzere yapılan başvurular ise ilk başvuru gibi değerlendirilir ve en çok bir (1) yıl geçerli olmak üzere çalışma izni verilebilir.

2. Süresiz Çalışma İzni:

Süresiz çalışma izni verilebilecek yabancılar:

  1. a) 6458 Sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu uyarınca uzun dönem ikamet iznine sahip yabancılar ve
  2. b) Türkiye'de en az sekiz (8) yıl kanuni çalışması olan yabancılardır.
3. Bağımsız Çalışma İzni:

Bağımsız çalışma izni, Türkiye'de bağımsız, yani başka şahısları istihdam etsin veya etmesin, kendi ad ve hesabına çalışmak isteyen yabancılara verilen çalışma iznidir.

Kendi ad ve hesabına Türkiye'de çalışacak yabancılarının yanı sıra, Türk Ticaret Kanunu'na göre kurulmuş şirketlerde üst düzeyde yönetimde görev alan şirket ortaklarının da bağımsız çalışma iznine başvurabileceklerini düzenlemiştir.

Özel kanunlarla düzenlenen meslekleri Türkiye'de icra etmek isteyen yabancılara bağımsız çalışma izni ise bu kanunlarda belirtilen özel şartların sağlanması kaydıyla verilebilecektir.

Bağımsız çalışma iznine başvurabilmek için herhangi, bir süre şartı aramamaktadır. Bağımsız çalışma iznin, süreli olarak düzenleneceği belirtilmiştir. Buna karşılık, azami kaç yıl süre ile düzenleneceği hükümde yer almamaktadır.

4. Turkuaz Kart:

UİK m.11 uyarınca Uluslararası İşgücü Politikası doğrultusunda; eğitim düzeyi, mesleki deneyimi, bilim ve teknolojiye katkısı, Türkiye’deki faaliyetinin veya yatırımının ülke ekonomisine ve istihdama etkisi ile Uluslararası İşgücü Politikası Danışma Kurulu önerileri ve Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslara göre başvurusu uygun görülen yabancılara Turkuaz Kart verilir.

Turkuaz Kart, ilk üç (3) yılı geçiş süresi olmak kaydıyla verilir. Bakanlık, geçiş süresi içinde işveren veya yabancıdan yürütülen faaliyetlere ilişkin bilgi ve belge talep edebilir. Geçiş süresi içinde 15 inci madde uyarınca iptal edilmeyen Turkuaz Kartta yer alan geçiş süresi kaydı, yabancının başvurusu hâlinde kaldırılır ve süresiz Turkuaz Kart verilir. Bu başvuru, geçiş süresinin dolmasına yüz seksen (180) gün kalmasından itibaren, her durumda geçiş süresi dolmadan yapılır. Bu süre dolduktan sonra geçiş süresi kaydının kaldırılmasına ilişkin yapılan başvuru reddedilir ve Turkuaz Kart geçersiz hale gelir.

Turkuaz Kart sahibi yabancının, mevzuat hükümlerine göre eş ve bakmakla yükümlü olduğu çocuklarına Turkuaz Kart sahibi yakını olduğunu gösteren ve ikamet izni yerine geçen belge verilir.

Turkuaz Kart sahibi yabancı bu Kanunda düzenlenen süresiz çalışma izninin sağladığı haklardan yararlanır.

Turkuaz Kart uygulamasında; akademik alanda uluslararası kabul görmüş çalışmaları bulunanlar ile bilim, sanayi ve teknolojide Türkiye bakımından stratejik kabul edilen bir alanda öne çıkmış olanlar ya da ihracat, istihdam veya yatırım kapasitesi olarak ulusal ekonomiye önemli katkı sağlayan ya da sağlaması öngörülenler nitelikli yabancı olarak değerlendirilir.

Geçici koruma sağlanan yabancılara bu madde hükümleri uygulanmaz.

5. İstisnai Çalışma İzni:
UİK m.16 uyarınca, çalışma izni başvuru usulüne, esasına ve sürelerine ilişkin birtakım istisnalar tanınarak çalışma izninin istisnai olarak verilebileceği yabancılar şunlardır:
  • Eğitim düzeyi, ücreti, mesleki deneyimi, bilim ve teknolojiye katkısı ve benzeri özellikleri itibarıyla nitelikli işgücü olarak değerlendirilen,
  • Bilim ve teknolojiye katkısı, yatırım veya ihracat düzeyi, sağlayacağı istihdamın büyüklüğü ve benzeri özellikleri itibarıyla nitelikli yatırımcı olarak değerlendirilen,
  • Belirli bir süre için işvereni tarafından Türkiye’de gerçekleştirilen bir projede istihdam edilen,
  • İçişleri Bakanlığı veya Dışişleri Bakanlığı tarafından Türk soylu olduğu bildirilen,
  • Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşı,
  • Avrupa Birliği üyesi ülke vatandaşı,
  • 6458 sayılı Kanun uyarınca uluslararası koruma başvurusu sahibi, şartlı mülteci, geçici koruma sağlanan veya vatansız ya da mağdur destek sürecinden yararlanan insan ticareti mağduru,
  • Bir Türk vatandaşı ile evli ve eşiyle Türkiye’de evlilik birliği içinde yaşayan,
  • Yabancı devletlerin ve uluslararası kuruluşların Türkiye’deki temsilciliklerinde diplomatik dokunulmazlığı olmadan çalışan,
  • Alanındaki başarısı ile uluslararası düzeyde temayüz etmiş olarak bilimsel, kültürel, sanatsal veya sportif amaçla Türkiye’ye gelen,
  • Sınır ötesi hizmet sunucusu,
yabancılara bu Kanunun 7 nci, 9 uncu ve 10 uncu maddelerinin uygulanmasına ilişkin istisnalar tanınabilir.

Detaylı bilgi ve hukuki destek hizmetlerimiz için bizimle iletişime geçebilirsiniz.